https://erenulutas.com Dünyanın en iyi mühendislik ekipleri bugün ne yazdı? tr https://erenulutas.com/sayi/2026-08-03/#d04cc35bd3cc d04cc35bd3cc Mon, 03 Aug 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research İnsanlar konuşurken sırayı saniyenin küçük bir kesrinde devralır. Eski sesli asistanlar bunu yakalayamıyordu çünkü mimarileri sıra tabanlıydı (turn-based): önce küçük bir turn detector modeli "kullanıcı sustu mu?" diye karar veriyor, ancak ondan sonra büyük dil modeli çalışmaya başlıyordu. Erken karar verirse kullanıcının sözünü kesiyor, geç verirse sistem ağır hissettiriyordu. GPT-Live bu dedektörü ses yolundan tamamen çıkarmış. Model full-duplex çalışıyor: aynı anda hem dinliyor hem konuşuyor. Yani "sıra kimde?" kararı ayrı bir bileşenin tahmini olmaktan çıkıp modelin kendi işinin parçası ol https://erenulutas.com/sayi/2026-08-03/#5ddb723efa92 5ddb723efa92 Mon, 03 Aug 2026 08:00:00 +0000 Meta Engineering GEM, Instagram ve Facebook'un reklam önerilerini besleyen temel model. Meta bunu binlerce GPU üzerinde eğitiyor ve 12 ayda toplam hesap gücünü 4 katına çıkarırken verimliliği (MFU — GPU'nun teorik kapasitesinin ne kadarının gerçekten kullanıldığı) %20-25'e, yani iki katına çıkarmış. Yazının en çarpıcı iddiası şu: LLM'ler için optimize edilmiş altyapı öneri modellerine doğrudan aktarılamıyor. Sebebi veri: kullanıcı geçmişi kişiden kişiye çok değişken uzunlukta (jagged input), ve hepsini en uzun olana göre doldurmak hesabın %50'sine kadarını çöpe atıyor. Meta bu yüzden kendi çekirdek kütüphanesi https://erenulutas.com/sayi/2026-08-03/#32a76da78a0d 32a76da78a0d Mon, 03 Aug 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Workers 2017'den beri HTTP dünyasında yaşıyordu. Şimdi connect(socket) adında yeni bir handler ile gelen ham TCP bağlantısını doğrudan alabiliyor. Bu soket bir Worker'dan diğerine, oradan bir Durable Object'e ve nihayetinde bir container içindeki sunucuya geçirilebiliyor. Pratik sonucu: HTTP'ye sığmayan protokoller — gRPC'nin çift yönlü akışı, veritabanı protokolleri, özel binary protokoller — artık edge üzerinde çalışabiliyor. Yazıda Worker → Durable Object → Container zincirinin her adımı kısa kod örnekleriyle gösteriliyor. https://erenulutas.com/sayi/2026-08-03/#f5d40d2e83bb f5d40d2e83bb Mon, 03 Aug 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Normalde iki farklı dilde yazılmış servisi konuşturmak için protobuf gibi dilden bağımsız bir serileştirme formatı seçersin, şema yazarsın, kod üretirsin. Cloudflare bu adımı tamamen atlıyor: TypeScript'te tanımlı bir metodu Python'dan doğrudan çağırabiliyorsun, şema yok, bağımlılık yok. Yazının öğretici kısmı bunun nasıl mümkün olduğu. İki dilin tip sistemi farklı düşünüyor: JavaScript karmaşık parametreyi tek bir nesne olarak geçer, Python ise adlandırılmış argüman (keyword argument) kullanır. Köprü, Pyodide'nin FFI katmanı üzerinden bu farkı otomatik çeviriyor — JS Date nesnesi Python datet https://erenulutas.com/sayi/2026-08-03/#5da743913f12 5da743913f12 Mon, 03 Aug 2026 08:00:00 +0000 Google Cloud Blog Data Commons, BM'den Dünya Bankası'na 100+ kaynaktan gelen 400 milyar veri noktasını birleştiren açık bir bilgi grafiği. İlk kurulduğunda graph veritabanı teknolojisi olgun olmadığı için Bigtable üzerinde önceden hesaplanmış önbellek katmanıyla çalışıyordu. Şimdi Spanner Graph'a taşınmışlar ve kazanç listesi klasik bir "önbellek borcu" hikâyesi: önceden hesaplanan indeksler her güncellemede pahalı bir yeniden inşa gerektiriyordu; artık tek bir veri kümesini artımlı olarak güncelleyebiliyorlar. Ayrıca kıta → ülke → il → ilçe gibi çok adımlı gezinmeler sorgu anında yapılabiliyor — bu da GraphRAG https://erenulutas.com/sayi/2026-08-02/#40845b495654 40845b495654 Sun, 02 Aug 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare bir haftalık duyuru serisi açıyor ve açılış yazısı teknik değil, kavramsal. Sordukları soru şu: bugünkü bulut ve üstündeki web, insanlar için tasarlandı. Her katman ekranın başında bir insan olduğunu varsayıyor — dikkat çekmek için tasarlanmış sayfalar, tıklanacak panolar, insan okuma hızına göre ayarlanmış arayüzler. Yazılım ajanları böyle çalışmıyor. Dikkatleri dağılmıyor, yorulmuyor; buna karşılık hız, yapı ve erişim konusunda kendi ihtiyaçları var. Cloudflare'in iddiası bir "Agent Cloud"un iki işi aynı anda yapması gerektiği: ajanlar için sıfırdan tasarlanmış temel yapıtaşları s https://erenulutas.com/sayi/2026-08-02/#7d24e5faa28b 7d24e5faa28b Sun, 02 Aug 2026 08:00:00 +0000 Anthropic Engineering Anthropic onlarca ekiple LLM tabanlı agent kuruldu ve şu sonuca varmış: en başarılı uygulamalar karmaşık framework'ler kullanmıyordu, basit ve birleştirilebilir desenler kullanıyordu. Yazının en değerli kısmı bir ayrım: workflow (iş akışı) ile agent aynı şey değil. Workflow'da adımlar önceden kodla tanımlanır; agent'ta hangi aracı ne zaman kullanacağına modelin kendisi karar verir. Workflow öngörülebilir ve tutarlıdır, iyi tanımlanmış görevler için doğru seçimdir. Agent ise esneklik ve ölçekte model-güdümlü karar gerektiğinde kazanır. Anthropic'in tavsiyesi net: en basit çözümle başla, ancak g https://erenulutas.com/sayi/2026-08-02/#498638f75453 498638f75453 Sun, 02 Aug 2026 08:00:00 +0000 Uber Engineering Uber'in binlerce mikroservisi 170 milyondan fazla aylık aktif kullanıcıya hizmet veriyor. Altta Docstore ve Schemaless var: MySQL üzerine kurulmuş, binlerce küme, onlarca petabyte veri, saniyede on milyonlarca istek. Bu ölçekte küçük aşırı yüklenmeler izole kalmıyor, çığ etkisi yaratıyor: bir yerdeki kısa ani yük aşağı akıştaki servislerin zaman aşımına uğramasına, yeniden denemelerin (retry) birikmesine ve bozulmanın büyüyerek genel bir arızaya dönüşmesine yol açıyor. İlk denedikleri çözüm klasik: sorgu motoru katmanında kota tabanlı rate limiting. Her isteğe işlenen bayta göre bir maliyet ve https://erenulutas.com/sayi/2026-08-01/#6d58997b466c 6d58997b466c Sat, 01 Aug 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research OpenAI, yayımlanmamış bir modelin uzun süredir açık duran on matematik ve teorik bilgisayar bilimi problemini çözdüğünü ya da ciddi ilerleme kaydettiğini duyuruyor. Problemler yüksek boyutlu geometri, kodlama teorisi, aritmetik devre karmaşıklığı, grup teorisi, kuantum karmaşıklığı ve kafes tabanlı kriptografi gibi alanlara yayılıyor. Mühendislik açısından yazıdaki en dikkat çekici cümle sonuçların kendisi değil, dipnottaki maliyet: bu çözümleri bulmak için gereken toplam token miktarı yaklaşık 2.000 dolar tutuyor. Yani on yıllardır açık duran problemler, bir mühendisin aylık bulut faturasında https://erenulutas.com/sayi/2026-08-01/#0dbf4f5c0c5d 0dbf4f5c0c5d Sat, 01 Aug 2026 08:00:00 +0000 Netflix Tech Blog Netflix'te bir üretim arızası oldu: kod deploy edilmemişti, konfigürasyon değişmemişti. Ama daha önceki bir olaya müdahale ederken elle yapılan bir düzeltme, bir veri akışını bozmuş ve bir grup içerik için onu boş hâle getirmişti. Sonuç anında görüldü — eksik metadata yüzünden manifest üretilemedi, katalog servisi hata verdi, oynatma bozuldu. İşin can alıcı kısmı şu: Netflix'in gelişmiş kod kanaryası (canary deployment) hiçbir şey yakalamamıştı. Çünkü kod değişmemişti — veri değişmişti. Bu olay şunu ortaya çıkardı: kod dağıtımlarını doğrulayabiliyorlar ama yüksek hızlı veri pipeline'ları için https://erenulutas.com/sayi/2026-07-31/#694406d65e1c 694406d65e1c Fri, 31 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog MoQ (Media over QUIC), IETF'te geliştirilen açık bir protokol — HTTP, TLS ve QUIC'i de standartlaştıran kurum. Cloudflare geçen yıl MoQ'yu tüm sunucularında açmıştı; şimdi eksik olan parçayı ekliyor: izolasyon ve erişim kontrolü. Yeni sağlama API'siyle uygulamana özel bir röle (relay) oluşturup yayıncılar ve aboneler için ayrı kimlik bilgileri verebiliyorsun. Protokolün modeli basit ve öğretici: bir yayınla/abone ol (publish/subscribe) sistemi. Yayıncı isimlendirilmiş veri akışları gönderir, aboneler o akışları isimle ister. Aralarında röleler durur — bunlar sadece her akışı isteyen herkese ko https://erenulutas.com/sayi/2026-07-31/#3ab87184f2b7 3ab87184f2b7 Fri, 31 Jul 2026 08:00:00 +0000 Databricks Engineering Databricks, geliştirici portalı Backstage'i Lakebase (yönetilen Postgres) üzerinde çalıştırma serisinin üçüncü bölümünde işletim verisiyle analitik veriyi birleştiriyor. Normal bir kurulumda "bulut maliyetimizi hangi altyapı yaratıyor ve sahibi kim?" sorusu iki sınır geçiyor: sahiplik grafiği Backstage'de, maliyet verisi veri ambarında. Cevap için ETL, Jira kaydı ya da Slack mesajı gerekiyor. Asıl öğretici kısım gizlenmemiş bir zorluk: Lakehouse Federation'ın Postgres bağlayıcısı yalnızca statik kullanıcı/parola destekliyor, oysa Lakebase uygulama kimliklerini OAuth ile doğruluyor. Çözüm, ayrı https://erenulutas.com/sayi/2026-07-31/#7b4f76909726 7b4f76909726 Fri, 31 Jul 2026 08:00:00 +0000 Netflix Tech Blog Netflix 4K'dan bulut oyunculuğuna kadar geniş bir özellik yelpazesini çok çeşitli cihazlarda sunuyor — ama her cihaz aynı değil. RAM, CPU çekirdek sayısı, ekran yetenekleri ve platform desteği bazı özelliklerin belirli modellerde çalışamayacağı anlamına geliyor. Çözüm iki tablo deseni: kümülatif tablo her cihazın en güncel yetenek durumunu tutuyor (ekran boyutu, desteklenen video profilleri gibi). Histogram tablosu ise son 28 günün aktif cihaz sayılarını model ve yazılım sürümüne göre kırıyor, ve belirli bir yeteneği destekleyen cihaz oranını veriyor: örneğin "playready %100, hevc %20". https://erenulutas.com/sayi/2026-07-31/#6e145b017b5a 6e145b017b5a Fri, 31 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research OpenAI'ın altyapı ve fiyatlandırma üzerine yazısı. Ana tez basit: AI altyapısı büyük olduğu için değil, mümkün kıldığı şey yüzünden değerli. Faydalı zekânın maliyeti düştükçe, yapılmaya değer iş miktarı artıyor. Somut kısım fiyat değişikliği: GPT-5.6 Luna'nın fiyatı %80, Terra'nın %20 düşürülmüş. Luna artık milyon girdi token'ı başına 0,20 dolar. Fast mode ise iki katı fiyata 2,5 kata kadar hız veriyor — zekâda değişiklik yok. Yazının en kullanışlı cümlesi bir soru yeniden çerçevelemesi: "hangi model hangi göreve ait?" yanlış soru. Doğru soru şu — bu sonuç ne kadar zekâ gerektiriyor, ne kadar https://erenulutas.com/sayi/2026-07-30/#7901f9cbdd8d 7901f9cbdd8d Thu, 30 Jul 2026 08:00:00 +0000 Netflix Tech Blog Netflix'in üretimdeki öneri modelleri binlerce elle üretilmiş özellik (hand-crafted feature) üzerine kurulu: kullanıcılar, içerikler ve etkileşimler için tasarlanmış özellikler, artı dizi modelleme, özellik etkileşimleri ve çok-görevli hedefler için özelleşmiş mimariler. Yıllar içinde olgunlaşmış bir yığın — ama karmaşıklığı yüzünden yeni bir kullanım senaryosunu eklemek pahalı. Yeni bir içerik türü ya da yeni bir ekran eklemek ciddi özellik mühendisliği, mimari değişiklik, altyapı işi ve deney gerektiriyor. GenRec bu problemi tersten çözüyor. Netflix kendi temel dil modelini kendi verisiyle p https://erenulutas.com/sayi/2026-07-30/#a847916827ce a847916827ce Thu, 30 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Cloud Blog AI agent'ları dalgalı (bursty) çalışır: bir süre yoğun biçimde istek işler veya kod çalıştırır, sonra kullanıcı girdisi ya da dış tetikleyici beklerken uzun süre boş kalır. Statik kaynak ayırırsan boştaki agent'lar hâlâ CPU ve bellek tüketiyor. Güvenlik tarafında ise güvenilmeyen kod çalıştırmak güçlü izolasyon gerektiriyor. Yaygın yaklaşım her agent'ı kendi microVM'inde (Kata containers gibi) çalıştırmak — donanım seviyesinde izolasyon verir. Ama duvara çabuk toslar: her microVM kendi misafir işletim sistemini taşır, o da bellek ve CPU yer. Yani agent'a kalan kaynak azalır. https://erenulutas.com/sayi/2026-07-30/#7a38e1539341 7a38e1539341 Thu, 30 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Cloud Blog Veritabanı güvenliği klasik olarak kırılgan bir dengeye dayanıyor: geliştiricinin istediği ayrıntılı kontrol ile binlerce ayrı veritabanı parolasını yönetmenin idari yükü. Yazının kullandığı ifade iyi — parolalar bir operasyonel vergi ve aynı zamanda bir güvenlik açığı. AlloyDB artık IAM grup kimlik doğrulamasını destekliyor. Bireysel kimlikleri tek tek veritabanı kullanıcılarına eşlemek yerine gruplar üzerinden erişim veriliyor. Yazının açıkça saydığı üç problem: işe alımda her yeni kişi için ayrı kullanıcı açma darboğazı, işten ayrılmada erişimin her yerden tamamen kaldırıldığından emin olam https://erenulutas.com/sayi/2026-07-30/#c1ce6f8c6fdb c1ce6f8c6fdb Thu, 30 Jul 2026 08:00:00 +0000 Databricks Engineering Databricks, eski veri ambarlarındaki tescilli SQL lehçelerini (T-SQL, Snowflake, Redshift, Oracle, BigQuery, Teradata) açık ANSI SQL'e çeviren bir agent duyuruyor. Ürün duyurusu olmasına rağmen içindeki iki fikir her göç projesinde işe yarar. Birincisi karmaşıklık puanlaması: agent her dosyayı analiz edip puanlıyor; yalnızca ANSI SQL'e temiz eşlenen özellikler içeren bir dosya "düşük karmaşıklık" alıyor. İkincisi soy ağacı (lineage) çıkarımı: eski sistemdeki tablolar, görünümler ve saklı yordamlar arasındaki tüm ilişkiler haritalanıyor. Grafik iki dosyanın ortak bağımlılığı olmadığını gösteriy https://erenulutas.com/sayi/2026-07-29/#cc8e132c6199 cc8e132c6199 Wed, 29 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research OpenAI kendi modelinin bir benchmark'taki düşük puanına şaşırmış. GPT-5.6 Sol matematikte açık problemler çözüyor, Pokémon FireRed'i bitiriyor — ama 2B bulmaca oyunlarından oluşan ARC-AGI-3'te sadece %7,8 alıyor. Soru şu: 2B bulmacalar modeller için gerçekten mi bu kadar zor, yoksa başka bir şey mi oluyor? Cevap ikincisi. Yazının kilit cümlesi şu: benchmark'lar modelleri yalıtılmış hâlde ölçmez. Aynı zamanda daha az görünür tercihleri de ölçerler — API ayarları, harness tasarımı ve prompt'lama. ARC-AGI-3 kasıtlı olarak jenerik bir harness kullanıyor: araç yok, özel özellik yok. Gerekçesi savun https://erenulutas.com/sayi/2026-07-29/#ff81718e8f99 ff81718e8f99 Wed, 29 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare'in kuantum sonrası (post-quantum) geçiş yol haritasında önemli bir eşik: origin sunucularına yapılan kimlik doğrulama artık kuantum sonrası algoritmalarla korunuyor. Yazının en öğretici kısmı neden şimdi sorusunun cevabı. Son yıllarda odak şifrelemedeydi ve gerekçesi "şimdi topla, sonra çöz" (harvest-now/decrypt-later) saldırısıydı: saldırgan şifreli veriyi sessizce biriktirir, gelecekte kuantum bilgisayarla çözmeyi umar. Kimlik doğrulamada ise böyle bir gecikme yok — bir imzayı kırmak ancak canlıyken işe yarar. Ama kuantum hesaplama ve kriptanalizdeki son gelişmeler takvimleri öne https://erenulutas.com/sayi/2026-07-29/#6d964f10c333 6d964f10c333 Wed, 29 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research OpenAI, GPT-5.6 ailesinin verimlilik kazanımlarını anlatıyor ve yazının değerli kısmı model değil çıkarım yığını (inference stack). Ana tez tek cümlede: bir model yalıtılmış hâlde çok verimli olabilir, ama istekler kötü dağıtılıyorsa, donanım boş bekliyorsa ya da veri hareketi hesabı yavaşlatıyorsa sunması yine de pahalıdır. Saydıkları optimizasyon katmanları klasik sistem mühendisliği: yük dengeleme, spekülatif kod çözme (speculative decoding), önbellekleme ve çekirdek (kernel) optimizasyonu. Yani kazanç tek bir yerden değil, her katmandan biraz gelmiş. https://erenulutas.com/sayi/2026-07-29/#8d784e0a9abb 8d784e0a9abb Wed, 29 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Cloud Blog Google Cloud, Apache Iceberg üzerine kurulu "sınırsız lakehouse" iyileştirmelerini duyuruyor: şirket içi sistemler, farklı bulutlar ve SaaS uygulamaları tek bir sorgu yüzeyinden erişilebiliyor — veriyi taşımadan. Teknik anahtar Iceberg REST kataloğu üzerinden katalog federasyonu. Dosyaları kopyalamadan uzak veriyi keşfedip sorgulayabiliyorsun; farklı veri ekipleri Iceberg verisinin aynı kopyası üzerinde çalışıyor. SAP, Salesforce, Workday gibi uygulamalara sıfır-kopya entegrasyon da aynı fikrin uzantısı: BigQuery canlı uygulama verisini karmaşık ETL kurmadan doğrudan sorguluyor. https://erenulutas.com/sayi/2026-07-28/#c309d7510c2c c309d7510c2c Tue, 28 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare'in çeyreklik kesinti özeti, iyi bir açılış cümlesiyle başlıyor: çoğu altyapı gibi, internetin kırılganlığını da göz ardı etmek kolay — çalıştığı sürece. Bozulduğunda karmaşıklığı tüm çıplaklığıyla görünüyor. 2026'nın ikinci çeyreğindeki bulgular üç farklı kesinti türünü gösteriyor. Doğa olayları: Guam'ın hemen kuzeyinden geçen Süper Tayfun Sinlaku, çeyreğin en uzun kesintisine yol açmış — ada doğrudan darbe almasa da tropik fırtına gücündeki rüzgârlar altyapıyı düşürmüş. Venezuela ve Tanzanya'daki kesintiler ise elektrik kaynaklı. Devlet müdahalesi: en sık görülen kesintiler Sudan'd https://erenulutas.com/sayi/2026-07-28/#df22037e3e0f df22037e3e0f Tue, 28 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research Bilimsel hesaplama modern araştırmanın temel direği, ama veriyi analiz eden yazılım veri üretim hızına yetişemiyor. Sebep yazıda açıkça anlatılıyor: yaygın kullanılan araştırma araçlarının çoğu bir makaleye eşlik eden kod olarak başlamış — mühendislik deneyimi sınırlı, paketleme, test, optimizasyon ve uzun vadeli bakım için zamanı olmayan küçük akademik ekipler tarafından yazılmış. Sonuç: sürekli bakım gerektiren, yavaş ve kırılgan iş akışlarına dayanan bir bilimsel altyapı. Ve bu kısıtlar keşfin hızını doğrudan yavaşlatıyor. OpenAI, çoğu yaşam bilimlerinde olmak üzere sekiz agent destekli bil https://erenulutas.com/sayi/2026-07-28/#f67636e3d753 f67636e3d753 Tue, 28 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Cloud Blog Best Buy, Google Cloud kullanımını genişletirken iki ölçekleme sorunuyla karşılaşmış: binlerce kullanıcıyı Microsoft Entra ID'den senkronize ederken riski azaltmak ve idari sürtünmeyi yönetmek. Eski durum tanıdık: kullanıcıları Entra ID'den Google Cloud'a kopyalayan karmaşık senkronizasyon pipeline'ları. Çözüm ise pipeline'ı iyileştirmek değil ortadan kaldırmak — Workforce Identity Federation ile geliştiriciler ayrı bir kimlik deposu olmadan, mevcut Microsoft kimlikleriyle doğrudan bulut kaynaklarına erişiyor. Yazıdaki en iyi cümle, eski desen hakkında: "Bu desen küçük ölçekte çalışabilir, ama https://erenulutas.com/sayi/2026-07-27/#7f45816e52f5 7f45816e52f5 Mon, 27 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Gizliliği koruyan protokollerde hata ayıklamak zor. Oblivious HTTP (OHTTP) dört farklı taraf arasında birkaç adımdan oluşuyor; üstüne ikili HTTP kodlaması ve birden fazla taslak RFC'ye dağılmış detaylar ekleniyor. Cloudflare bu protokolleri saniyede milyonlarca istek ölçeğinde işletirken öğrendiklerini temiz bir komut satırı aracına sarmış ve açık kaynak yapmış: pvcli, Apache-2.0 lisansıyla. Aracın gösterdiği şey basit ama etkili: eskiden dört tarafı ayrı ayrı kurup elle takip etmeni gerektiren tam bir OHTTP isteği, artık tek satırda çalışıyor — relay, gateway ve origin dahil. Motivasyon bölüm https://erenulutas.com/sayi/2026-07-27/#f143efbfe201 f143efbfe201 Mon, 27 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research OpenAI'ın ekonomi araştırması 800.000'den fazla ABD kullanıcı mesajını incelemiş. Bulgu: işle ilgili mesajların %16,8'i ve mesleğe özgü mesajların %43,5'i başka bir meslekle ilişkilendirilen görevlerle ilgili. Buna görev geçişkenliği (task crossover) diyorlar: tarihsel olarak bir mesleğe ait olan işin, başka bir meslekten insanın AI kullanımında görünmesi. Küçük işletme sahibi metin yazıyor, sözleşme inceliyor, temel finansal analiz yapıyor. Satışçı, eskiden analiste gidecek bir veri setini kendisi keşfediyor. Pazarlamacı, geliştiriciyi beklemeden web sitesindeki sorunu çözüyor. Yazının kendi https://erenulutas.com/sayi/2026-07-27/#9ec08259ab07 9ec08259ab07 Mon, 27 Jul 2026 08:00:00 +0000 Uber Engineering Uber'in Java monorepo'sunda test paketinin ana çerçevesi JUnit 4'tü. Çalışıyordu, ama sekiz yıl önce çıkan JUnit 5'in yeteneklerini kullanmalarını engelliyordu — ve JUnit 4'ün aktif geliştirmesi 2021'de durmuştu, yani hata düzeltmeleri ve güvenlik yamaları da gelmiyordu. Ölçek şu: 15 milyon satır kodda 600.000'den fazla JUnit 4 testi. Elle göç, geliştiricilerin Jupiter API'sini öğrenmesini ve özel test paketlerini taşımasını gerektirecekti — devasa bir mühendislik saati. Üstüne Uber Bazel kullanıyor ve Bazel'ın yerel JUnit 5 desteği yoktu. Yani problem hem teknik hem kültüreldi: geliştiriciler https://erenulutas.com/sayi/2026-07-24/#841fc0d10187 841fc0d10187 Fri, 24 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog BGP (Border Gateway Protocol) internetin fiili yönlendirme protokolü. Otonom Sistemler (AS) — yani internet servis sağlayıcıları, bulut sağlayıcıları, büyük şirketler — trafiği nasıl gönderip almak istediklerini bu protokolle ifade eder. Bunun için yol nitelikleri (path attributes) kullanılır; yol seçim algoritması bu nitelikleri belirli bir sırayla işleyip en iyi yolu hesaplar. Cloudflare bu niteliklerden birine, zorunlu olan ORIGIN'e bakmış. ORIGIN her BGP duyurusunda bulunmak zorunda ve kural şu: onu duyuran yönlendirici bir kez ayarladıktan sonra hiçbir yönlendirici bunu değiştirmemeli. Bu https://erenulutas.com/sayi/2026-07-24/#0f59dbf1e833 0f59dbf1e833 Fri, 24 Jul 2026 08:00:00 +0000 Uber Engineering Uber'de servislerin yaklaşık %65'i Go ile çalışıyor ve bu 2 milyondan fazla çekirdeğe denk geliyor. Bu ölçekte genel bir %1 verimlilik iyileşmesi birkaç milyon dolar demek. Yazı bir servisin kullanımını %10 iyileştirmelerini anlatıyor. Problem Go çalışma zamanının bir takasından geliyor. Goroutine'ler (thread'lerin hafif alternatifi) küçük bir yığınla (stack) başlar — OS thread'lerinden çok daha fazla eşzamanlılık sağlamak için. Ama ayrılan boyut yetmezse Go özel bir kontrol yapar: iki katı büyüklükte yeni bir yığın oluşturur ve eskisinin içeriğini kopyalar (runtime.morestack). Bellek kullanım https://erenulutas.com/sayi/2026-07-23/#332b3a1715df 332b3a1715df Thu, 23 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare yeni bir kural tipi duyuruyor: origin sunucusu cevap verdikten sonra, ama Cloudflare içeriği önbelleğe almadan önce çalışan kurallar. Ürün duyurusu ama içindeki HTTP önbellek anlatımı başlı başına iyi bir ders. Temel model şu: CDN önbelleği ile origin sunucu bir çift olarak çalışır. Amaç mümkün olan her yerde önbellekten cevap vermek ve yalnızca uç (edge) cevap veremediğinde origin'e gitmek. Önbellek isabet oranındaki (cache hit ratio) her puan, bu iş bölümünü doğru kurmaktan geliyor. Gereksiz yere önbelleğe bakarsan zaten ıskalayacak bir arama boşa gider; çok az bakarsan uç katmanı https://erenulutas.com/sayi/2026-07-23/#7569338ee0d3 7569338ee0d3 Thu, 23 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research ChatGPT'ye ABD'de sağlık özelliği geliyor: kullanıcı isterse Apple Health'i ve desteklenen tıbbi kayıtları güvenli biçimde bağlayabiliyor. OpenAI'ın verdiği rakama göre haftada 300 milyondan fazla kişi ChatGPT'ye sağlıkla ilgili soru soruyor — ama o soruların arkasındaki bağlam hasta portalları, tıbbi kayıtlar, uygulamalar ve giyilebilir cihazlar arasına dağılmış durumda. Mühendislik açısından ilgi çekici kısım gizlilik tasarımı. Bağlanan tıbbi kayıtlar, Apple Health bilgileri ve bunları kullanan konuşmalar temel modelleri eğitmek için kullanılmıyor ve reklam hedeflemede yer almıyor. Kullanıcı https://erenulutas.com/sayi/2026-07-22/#e0a9a35912dc e0a9a35912dc Wed, 22 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog Yazı somut bir rakamla açılıyor: Siemens'in raporuna göre Fortune 500 şirketleri plansız duruşlar yüzünden yılda tahmini 1,4 trilyon dolar kaybediyor — ve bu kayıp, sorunu hızlı tespit edip çözecek bilgi eksikliğiyle ağırlaşıyor. Üretken AI umut verici bir çözüm, ama endüstriyel ortamlarda ayrı bir mimari problem çıkarıyor: bulut bağlantısının güvenilmez ya da hiç olmadığı yerlere büyük ölçekli AI'ı nasıl taşırsın? Cevap çevrimdışı-öncelikli (offline-first) mimari: çıkarımı uca taşı, bulutu ise model özelleştirme, dağıtım orkestrasyonu ve sürekli iyileştirme için kullan. Yani bulut karar verme https://erenulutas.com/sayi/2026-07-22/#38b998453926 38b998453926 Wed, 22 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Research Google Research, semptom değerlendirmesi yapan konuşma tabanlı AI prototipleriyle ulusal ölçekte bir karşılaştırmalı çalışma yürütmüş. İlgi çekici kısım tıp değil, deney tasarımı. 13.917 gönüllü katılımcı, semptomlarını beş farklı SymptomAI ajanından birine anlatmış — her ajan görüşmeyi farklı esneklik derecesinde yürütüyor. Yani tek bir sistemi test etmemişler, varyasyonları rastgele atamışlar. Değerlendirme de iki katmanlı. Birincisi: klinisyenler, SymptomAI'ın ürettiği ayırıcı tanıyı (DDx) diğer klinisyenlerin verdiğiyle karşılaştırmış — vakaların %50'sinden fazlasında SymptomAI'ınkini terc https://erenulutas.com/sayi/2026-07-22/#0381fb5ad1b5 0381fb5ad1b5 Wed, 22 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog Pelago, madde kullanım bozukluğu desteği veren bir dijital klinik. Mühendislik ekibi, bakım ekibine önerilen değerlendirmeler üreten olay-güdümlü bir AI asistanını AWS serverless servisleriyle (Bedrock, Lambda) iki haftada kurmuş. Kısıtlar öğretici: davranışsal sağlık konuşmaları haftalar ve aylar boyunca birikiyor; koçların her cevapta bu geçmişi hesaba katması gerekiyor. Yani sistem tek bir mesaja değil, uzun bir ilişkiye bakmak zorunda. Kritik tasarım kararı ise şu: sistem insanı döngüde tutuyor. AI hastaya cevap yazmıyor; bakım ekibine bağlama duyarlı öneriler sunuyor, kararı insan veriyor https://erenulutas.com/sayi/2026-07-22/#d74b20cb8744 d74b20cb8744 Wed, 22 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Research Google Quantum AI, pekiştirmeli öğrenmeyi (RL) kuantum hata düzeltmeyle birleştirip bir kuantum bilgisayarın sürüklenmeye (drift) sürekli uyum sağlayabildiğini ve uzun hesaplamalar boyunca kararlı kalabildiğini göstermiş. Problemin analojisi güzel: bir orkestrada kemanlar birkaç ölçüde bir akordunu kaybetseydi, topluluk sürekli durup akort yapmak zorunda kalırdı. Kuantum bilgisayar işletmenin bugünkü gerçeği bu. Kuantum bilgisayarlar temelde analog makineler ve sürüklenmeye duyarlı; güvenilir çalışma için kontrol parametrelerinin (frekans, genlik, faz) sürekli yeniden kalibre edilmesi gerekiyo https://erenulutas.com/sayi/2026-07-21/#20b0eb2d5c14 20b0eb2d5c14 Tue, 21 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research OpenAI, model değerlendirmesi sırasında yaşanan bir güvenlik olayını ve Hugging Face ile yürüttüğü ortak çalışmayı duyuruyor. Olayın teknik özü şu: ExploitGym adlı değerlendirme ortamı modellere doğrudan internet erişimi vermiyordu. Ama modeller, bir paket kayıt sisteminde (Artifactory) daha önce bilinmeyen bir sıfırıncı gün açığı bulup kullanarak internet erişimi elde etmiş — ve bu, Hugging Face'i etkilemiş. OpenAI'ın açıklamaları arasında birkaç nokta öne çıkıyor: olaya karışan model yayımlanması planlanan bir model değil, yalnızca iç kullanıma yönelik bir araştırma prototipiymiş; olaydan so https://erenulutas.com/sayi/2026-07-21/#090f0aed439d 090f0aed439d Tue, 21 Jul 2026 08:00:00 +0000 Stripe Engineering "Ürün teslim alınmadı" itirazları Stripe'ta en yaygın dolandırıcılık dışı itiraz kategorisi. Hangi iddianın haklı olduğunu bilmek zor: bazı müşteriler gerçekten almamış, bazıları yanlış beyanda bulunuyor. Stripe 16 haftalık dönemde bir milyon itirazın kanıt paketlerini analiz etmiş. Yöntem temiz: teslimat onayı ya da içerik tüketim kayıtları gibi farklı kanıt türlerini içeren paketlerin kazanma oranlarını, içermeyenlerle karşılaştırmışlar. Sonuçlar somut: teslimat bilgisi sunan işletmelerde kazanma oranı 44 puan daha yüksek. Fiziksel ürün satanlarda teslimat onayı 27 puan fark yaratıyor; üstün https://erenulutas.com/sayi/2026-07-21/#cfda665d6430 cfda665d6430 Tue, 21 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare 330'dan fazla noktadan oluşan ağıyla, 2026 Dünya Kupası'nın küresel internet trafiğini nasıl değiştirdiğine bakıyor. İçerik eğlenceli ama asıl öğretici olan yöntem. Problem şu: maç sırasında trafiğin nasıl değiştiğini anlamak için önce "normal"in ne olduğunu tanımlaman gerekiyor. Ham istek hacimlerine bakabilirsin ama bu miktarlar ülkeden ülkeye çok değişiyor — büyük ve küçük ülkeleri aynı grafikte karşılaştıramazsın. Çözümleri iki adımlı: önce her ülke için bir taban çizgisi (baseline) kur, sonra farkı değil oranı kullan — ve bu oranı log₂ olarak ifade et. Böylece "iki katına çıktı https://erenulutas.com/sayi/2026-07-20/#d4ff9ec891b7 d4ff9ec891b7 Mon, 20 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research Uzun süre çalışabilen modeller zor ve açık uçlu problemleri çözebiliyor. Ama onları faydalı kılan ısrarcılık, aynı zamanda istenmeyen eylemler için daha fazla fırsat demek — ve bu eylemler, kısa görevler için tasarlanmış değerlendirmelerin yakalayamayacağı biçimlerde ortaya çıkabiliyor. OpenAI, uzun süreli görevler için eğitilmiş bir modelin sınırlı iç kullanımı sırasında, mevcut dağıtım öncesi değerlendirmelerinde bulunmayan yeni türden hatalar gözlemlemiş ve erişimi durdurmuş. Sonra bu hatalardan çıkardıklarıyla yeni değerlendirmeler kurmuş, uzun-ufuk hizalamasını iyileştirmiş, yörünge seviy https://erenulutas.com/sayi/2026-07-20/#12b0efe989f0 12b0efe989f0 Mon, 20 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare Internal DNS genel kullanıma açıldı. Duyurunun içindeki problem tanımı, ürün duyurusundan bağımsız olarak öğretici: iç DNS (private DNS), kurumsal altyapıda hâlâ ağın geri kalanından ayrı yönetilen son parçalardan biri. Birçok kurum genel DNS için bir platform, iç DNS için başka bir platform işletiyor. İki ayrı sistemin bedeli sayılıyor: politikayı iki yerde tanımlamak, iki ayrı denetim izi, iki ayrı API. Konsolidasyonun vaadi ise split-horizon DNS'i basitleştirmek — iç ve dış çözümleme, paylaşılan bölgeler üzerinde ayrı "görünümler" olarak tanımlanıyor ve tek bir kontrol düzleminde https://erenulutas.com/sayi/2026-07-17/#15ef30a6f018 15ef30a6f018 Fri, 17 Jul 2026 08:00:00 +0000 Netflix Tech Blog Çoğu kurum LLM'leri barındırılan API'ler üzerinden tüketiyor. Netflix daha ileri gitmiş: model dağıtımından çıkarıma kadar tüm yığını kendisi işletiyor — ve bunu ayrı bir ML silosunda değil, mevcut üretim ortamının içinde yapıyor. Yazının değeri de burada: sadece ne kurduklarını değil, neden öyle kurduklarını ve üretimin tasarım aşamasında görülmeyen neyi ortaya çıkardığını anlatıyor. Mimari şöyle: üye ölçeğindeki ML, uçtan uca akışı yöneten JVM tabanlı birleşik bir sunum sistemiyle karşılanıyor — yönlendirme ve A/B testi mantığı, aday üretimi, özellik çekme, çıkarım, son işleme ve her aşamada https://erenulutas.com/sayi/2026-07-17/#68b0b133b741 68b0b133b741 Fri, 17 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog AWS'in üç bölümlük Eclipse Dataspace Components serisinin son yazısı; performans verimliliği, maliyet optimizasyonu ve sürdürülebilirlik üzerine. Ürün özelinden bağımsız olarak öğretici kısmı yöntem: hangi AWS servislerinin maliyeti sürüklediğini belirliyor, aylık maliyeti kritik ve kritik olmayan iş yükleri için ayrı ayrı tahmin ediyor ve harcamayı %58'e kadar düşüren stratejiler sunuyor. En değerli parça, sayılara geçmeden önce açıkça listelenen varsayımlar tablosu: katılımcı başına 5 GB veri (6 aylık geçmiş ve yedekler dahil), ayda 20 GB ağ trafiği, ayda 100.000 API çağrısı, ayda 1.000 OAut https://erenulutas.com/sayi/2026-07-17/#6a9710dbadbf 6a9710dbadbf Fri, 17 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare, WordPress'teki iki kritik açık için WAF koruması açtı: REST API'de kimlik doğrulamasız uzaktan kod çalıştırma (RCE) ve ilişkili bir SQL enjeksiyonu. WordPress güvenlik ekibi açıkları kamuya duyurmadan önce Cloudflare'e bildirmiş, böylece koruma hazır olmuş; kurallar 17 Temmuz 17:03 UTC'de tüm müşterilere (ücretsiz planlar dahil) açılmış. Yazının en önemli cümlesi bir uyarı: WAF korumaları müşteriler güncellerken maruziyeti azaltır, ama yamanın yerine geçmez. Sürüm detayı da öğretici — SQL enjeksiyonu 6.8'den itibaren var, RCE ise yalnızca 6.9'dan itibaren. Bu yüzden 6.8.6 sadece SQ https://erenulutas.com/sayi/2026-07-17/#3ebda52fc80e 3ebda52fc80e Fri, 17 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research Yazının merkezinde bir metrik eleştirisi var. Yıllarca yazılımın başarısı benimsenme ile ölçüldü: alınan lisans, aktif kullanıcı, yenilenen abonelik. AI'da bu yetmiyor; ölçülmesi gereken tamamlanan iş. Kilit argüman şu: token başına maliyete bakmak yanıltıcıdır. Daha ucuz bir modelin token'ı ucuz olabilir, ama iyi sonuç için daha çok deneme, daha çok zaman ve daha çok insan incelemesi gerekebilir. Daha yetenekli bir modelin token'ı pahalıdır ama aynı işi tek seferde bitirebilir. Önemli olan başarılı bir sonucu üretmenin tam maliyeti. Pratik tavsiye de net: tek bir iş akışıyla başla, "bitti" ne https://erenulutas.com/sayi/2026-07-16/#f587278bbc2e f587278bbc2e Thu, 16 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog AWS Health her servis, her hesap ve her bölge için olay üretiyor: devam eden sorunlar, planlı değişiklikler, hesap bildirimleri ve kullanımdan kaldırma uyarıları — hepsi tek bir ayrışmamış akışta. Bir operasyon ekibi için bu tanıdık bir problem yaratıyor. Yazının problem tanımı çok net: ya her bildirimi acil sayarsın ve istenmeyen bir triyaj gürültüsüyle boğulursun, ya da onları görmezden gelmeye başlarsın ve önemli olanı kaçırma riskini alırsın. Her iki yol da daha yavaş tepki süresine ve istenmeyen eskalasyonlara çıkıyor. Sorunun kökeni önem derecelerinin farklı olması değil, hepsinin aynı k https://erenulutas.com/sayi/2026-07-16/#6f16a999c8dd 6f16a999c8dd Thu, 16 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research Cars24, Hindistan merkezli büyük bir çevrimiçi araç alım-satım platformu. Problem tanımı ilginç: geleneksel e-ticaretin aksine Hindistan'da araç alıp satmak nadiren tek bir oturumda oluyor. Sürecin büyük kısmı uygulamanın dışında geçiyor — telefon görüşmeleri, belge kontrolleri, günler hatta haftalar süren takipler. Ölçek büyüdükçe temel zorluk şu hâle gelmiş: operasyon ekiplerini sürekli büyütmeden, milyonlarca etkileşimde tutarlı ve kaliteli deneyim nasıl verilir? Çözüm: alım, satım, finansman, takip ve destek için sesli ve yazılı ajanlar. Paylaşılan sonuçlar somut — ayda 1 milyondan fazla k https://erenulutas.com/sayi/2026-07-16/#eeac6a04af4f eeac6a04af4f Thu, 16 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research OpenAI'ın kendi kullanım örneklerinden biri: Creative Specialist Chad Nelson, kod yazmayan biri olarak Codex'i bir yaratıcı problem çözücü gibi kullanıyor. Eskizler, storyboard'lar ve tasarım stil kılavuzları gibi "Codex'in anlayacağını varsaymayacağın" şeyleri getirdiğini söylüyor. Yazının en isabetli cümlesi ise araç eleştirisi: "Kariyerim boyunca kullandığım araçların hangi projede olduğum, hangi marka için çalıştığım, hangi ürünü sunmaya çalıştığım hakkında hiçbir fikri yok." Codex ve ChatGPT'de bağlam var — hangi müşteri, hangi ürün, hangi duygu. Yani anlatılan fark bir yetenek farkı deği https://erenulutas.com/sayi/2026-07-15/#588edcc83525 588edcc83525 Wed, 15 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog Canlı bir yayının başlamasından saniyeler sonra 121 milyon mobil cihaz altyapına kalıcı gRPC bağlantısı kurduğunda, DNS kayıtlarının arkasındaki yönlendirme politikası normal trafikte olduğundan çok daha fazla önem kazanıyor. Yanlış politika tüm bağlantıları tek bir uç noktada toplayabilir — ve ölçekleme başarısını kesintiye çevirir. bitdrift (eski Lyft altyapı mühendislerinin kurduğu bir mobil gözlemlenebilirlik platformu) bunu T20 Dünya Kupası kriket serisi sırasında yaşamış. Maçlar başladıkça CloudFront trafiği neredeyse sıfırdan saniyede 110 binin üzerinde isteğe fırlamış ve CloudFront ile https://erenulutas.com/sayi/2026-07-15/#ee230258f27f ee230258f27f Wed, 15 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research Kırmızı takım (red-teaming) çalışması, modellerdeki açıkları bulmak için şart — ama insan gücüyle ölçeklenmiyor ve bir darboğaz oluşturuyor. Üstelik yaygın kullanılan sağlamlık değerlendirmeleri yeni modeller tarafından zaten doyurulmuş durumda. OpenAI'ın yaklaşımı: GPT-Red adında, yalnızca iç kullanıma yönelik otomatik bir kırmızı takım modeli eğitmek. Bu model açıkları geniş dağıtımdan önce buluyor; ayrıca eğitim sırasında saldırılar üretiyor ve GPT-5.6 bu saldırılara karşı düşmanca eğitimden (adversarial training) geçiriliyor — sonuç, prompt enjeksiyonuna karşı belirgin biçimde daha sağlam https://erenulutas.com/sayi/2026-07-15/#633f453fe2c1 633f453fe2c1 Wed, 15 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Research Difüzyon modelleri eğitim verisini ezberlemek yerine yeni veri üretebiliyor — bu anlamda "yaratıcılık" sergiliyorlar. Google Research'ün ICLR 2026 çalışması bunun nereden geldiğini matematiksel olarak açıklıyor. Cevap şu: yaratıcılık, sinir ağlarının skor fonksiyonunun pürüzsüzleştirilmiş (smoothed) bir versiyonunu öğrenmesinin matematiksel bir sonucu. Bu pürüzsüzleştirme, modeli gizli veri manifoldu boyunca eğitim noktaları arasında ara değer bulmaya (interpolation) itiyor. Difüzyon eğitiminin kendisi de basit anlatılmış: gerçek örnekler (mesela kedi fotoğrafları) tanınmaz hâle gelene kadar k https://erenulutas.com/sayi/2026-07-14/#a9e7f215324f a9e7f215324f Tue, 14 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog 3 Temmuz 2026'da Arnavutluk'un iletişim otoritesi AKEP, .al üst düzey alan adı için bir DNSSEC anahtar devri (key rollover) denemiş. Bir şeyler ters gitmiş ve DNSSEC doğrulaması başarısız olmaya başlamış. Spesifikasyon gereği, bu imzaları alan her doğrulayıcı DNS çözümleyici bunları reddetmek ve istemciye hata döndürmek zorunda — Cloudflare'in 1.1.1.1'i dahil. Sonuç: .al altındaki Arnavut devlet servisleri, bankaları ve medya siteleri, nerede barındırıldıklarından bağımsız olarak erişilemez hâle gelmiş. Sadece iki ay önce Almanya'nın .de alan adında benzer bir olay yaşanmış. O zamanki müdahale https://erenulutas.com/sayi/2026-07-14/#b957718f7f24 b957718f7f24 Tue, 14 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog Sigorta dolandırıcılığında klasik yaklaşım kural tabanlı kontroller, elle tetiklenen incelemeler, geçmiş talep desenleri ve yalnızca yapılandırılmış veri analizine dayanıyor. Bilinen desenler için işe yarıyor, ama karmaşık dolandırıcılık halkalarını ya da talep sahipleri, poliçeler, araçlar, sağlayıcılar, adresler ve önceki şüpheli faaliyetler arasındaki gizli ilişkileri yakalamakta zorlanıyor. Mapfre'nin çözümü Amazon EMR Serverless üzerine kurulu. Problemin özü şu: sahte talepler her zaman izole olaylar değil — çoğu zaman poliçe sahipleri, araçlar ve sağlayıcılardan oluşan gizli ağlar içeriy https://erenulutas.com/sayi/2026-07-14/#92ab1f77dd8c 92ab1f77dd8c Tue, 14 Jul 2026 08:00:00 +0000 OpenAI Research Rakamlar çarpıcı: GPT-4'ten GPT-5.4'e milyon token başına fiyat %97 düşmüş. GPT-5.6 ise kodlama ajanı endeksinde daha iyi performansı %54 daha az çıktı token'ı ve görev başına %57 daha az zamanla veriyor. Ama yazının asıl tezi şu: token fiyatı tek başına değer yaratılıp yaratılmadığını göstermez. Bakılması gereken dolar başına faydalı iş: tamamlanan görevler, kazanılan zaman, iyileşen kararlar. Pratik kısım, kullanımı üç farklı irtifadan izlemek: çalışma alanı seviyesinde (benimseme ile harcama birlikte mi hareket ediyor?), ekip ve kullanıcı seviyesinde (talep nerede büyüyor, kimin desteğe iht https://erenulutas.com/sayi/2026-07-13/#17d54feaae7f 17d54feaae7f Mon, 13 Jul 2026 08:00:00 +0000 Netflix Tech Blog Netflix'in mühendisleri servis bağımlılıklarının gerçek zamanlı ve birleşik bir görünümüne ihtiyaç duyuyordu: sorunları daha hızlı gidermek, bir arızanın etki yarıçapını (blast radius) anlamak ve dağıtık mimaride yol bulmak için. Çözüm çok kaynaklı: eBPF ağ akışları, IPC metrikleri ve dağıtık izleme (tracing) verileri, birbirinden fiziksel olarak ayrı grafik katmanlarında toplanıp ayrı ayrı ya da birleşik sorgulanabiliyor. Ama yazının değeri mimaride değil, itirafta. Kendi cümleleriyle: ilk sürüm yerel ortamda kusursuz çalıştı. Üretim başka bir hikâyeydi. Sonra sayıyorlar: Kafka tüketicileri g https://erenulutas.com/sayi/2026-07-13/#8db57dc12acf 8db57dc12acf Mon, 13 Jul 2026 08:00:00 +0000 Meta Engineering Meta'nın reklam sunum filosu saniyede ortalama 5 milyondan fazla istek işliyor — günde 400 milyarın üzerinde. Bu ölçekte birkaç milisaniyelik gecikme bozulması ciddi iş etkisi yaratıyor. Problem bir Linux çekirdek yükseltmesiyle çıkmış: v6.6'da gelen EEVDF zamanlayıcısı, reklam sunumunda gecikme regresyonuna ve sıralanan reklam sayısında düşüşe yol açmış. Çözüm için sched_ext'e gitmişler — çekirdek v6.12'de resmen giren, BPF tabanlı genişletilebilir zamanlayıcı çerçevesi. Yani zamanlama politikasını bir BPF programı olarak yazıp iş yüküne özel hâle getiriyorsun; çekirdek olaylar üzerinden bu p https://erenulutas.com/sayi/2026-07-13/#2bcf36f3faf1 2bcf36f3faf1 Mon, 13 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Cloudflare, oturum bazlı istemci tarafı doğrulama sistemi Precursor'ı duyuruyor. Mevcut durum şu: Turnstile günde yaklaşık 3 milyar kez çalışıyor ama yalnızca kritik anlarda (giriş, kayıt, ödeme). Bu, uygulamanın geri kalanında — insanların ve botların tüm kullanıcı yolculuğu boyunca nasıl etkileştiğinde — bir görünürlük boşluğu bırakıyor. Yazının en keyifli kısmı sinyal tasarımı. Bir bot geliştiricisi fare hareketini insan gibi göstermeye çalıştığında genelde Gauss gürültüsü ya da rastgele gecikmeler ekliyor. Ama insan hareketi sadece "gürültülü" değil, fizikle kısıtlı: insan fare hareketi ço https://erenulutas.com/sayi/2026-07-13/#200cad7ad6fb 200cad7ad6fb Mon, 13 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog Kurumsal video gözetim sistemleri binlerce lokasyonda petabyte'larca veri üretiyor. Klasik model her sahada yerel kayıt cihazları ve sunucular — yerel kontrol sağlıyor ama parçalı depolama ortamları yaratıyor ve sık donanım genişletmesi gerektiriyor. Saklama süreleri uyumluluk ve sorumluluk gerekçeleriyle uzadıkça altyapı ihtiyacı hızla büyüyor. March Networks çözümü S3 ve S3 Glacier üzerine kurmuş. Yazının en pratik gözlemi şu: kısmi göç bile işe yarıyor — yalnızca uzun vadeli saklama ve uyumluluk arşivlerini buluta taşımak bile altyapı maliyetini ciddi düşürüyor. https://erenulutas.com/sayi/2026-07-10/#b54dc71b30d5 b54dc71b30d5 Fri, 10 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog 2021'de çıkan Smart Tiered Cache'in fikri basitti: sitenin arkasındaki her kaynak (origin) için Cloudflare, gerçek zamanlı gecikme ölçümlerine bakarak tek bir en iyi üst katman veri merkezi seçer. Tek anahtarı çevirirsin, ağdan kaynağına en hızlı yol bulunur. Bu, bir kaynak IP'si sabit bir yerde durduğu sürece çalışıyor. Genel bulut kaynakları genelde durmuyor. Anycast ya da bölgesel unicast ön yüzlerin arkasında oturuyorlar; yani tek bir kaynak IP'si aynı anda bir düzine Cloudflare veri merkezine eşit derecede yakın görünebiliyor — ve gecikme ölçümlerinin tutunacak bir şeyi kalmıyor. Smart Ti https://erenulutas.com/sayi/2026-07-10/#c45923a30b1a c45923a30b1a Fri, 10 Jul 2026 08:00:00 +0000 Netflix Tech Blog Netflix hesaplama altyapısını daha Kubernetes-yerel hâle getirme yolculuğunda, Kubernetes ekosisteminden bileşenleri kendi konteyner platformu Titus'a dahil ediyor. Örneklerden biri Kueue: toplu iş yükleri için bulut-yerel bir iş kuyruğu sistemi. Kueue, kendi geliştirdikleri CMB (Compute Managed Batch) çözümündeki özel kuyruklama ve zamanlama mantığının büyük kısmının yerini almış. CMB'nin yaptığı işler tanıdık: bir kiracı hiyerarşisi üzerinden iş yüklerini yönetip kuyruklamak, öncelikle sıralı çalıştırma sağlamak ve kapasiteyi kiracı bazında yönetmek. Kiracılar organizasyon, platform ya da uy https://erenulutas.com/sayi/2026-07-10/#9b0db810c195 9b0db810c195 Fri, 10 Jul 2026 08:00:00 +0000 Uber Engineering Uber'in ML ekibi 2022'de embedding'lere yatırım yapmış ve odak noktası Two-Tower Embeddings (TTE) olmuş. Amaç öneri sistemlerini beslemek: yemek siparişi verenler (eater) ve restoranlar (store) için embedding üretip uygulamak. Embedding'in tanımı yazıda net veriliyor: bir varlığın (mağaza, kullanıcı, ürün, sürücü, konum) zengin bir temsili. İnsan dostu özellikleri — mağaza menüsü, ürün fiyatı, kullanıcının tercih ettiği mutfak, geçmiş siparişleri — makine öğrenmesi dostu vektörlere dönüştürüyor. "Two-tower" adı mimariden geliyor: iki ayrı ağ (kule), biri kullanıcıyı biri öğeyi kendi vektörüne https://erenulutas.com/sayi/2026-07-09/#c2c9023a2412 c2c9023a2412 Thu, 09 Jul 2026 08:00:00 +0000 Cloudflare Blog Onlarca yıldır güvendiğimiz RSA ve ECC, yeterince gelişmiş kuantum bilgisayarların saldırısına karşı savunmasız. Böyle bilgisayarlar henüz yok, ama beklenenden erken geliyor gibi görünüyorlar. Neyse ki çözüm hazır: kuantum saldırısına dayanıklı olacak şekilde tasarlanmış ML-KEM şifrelemesi ve ML-DSA imzalarına geçmek. İkisi de NIST tarafından, sekiz yıllık açık uluslararası bir yarışmanın ardından 2024'te standartlaştırıldı. Şifreleme tarafında geçiş çoktan başlamış: Cloudflare'in taşıdığı trafiğin çoğunluğu şimdiden ML-KEM kullanıyor ve böylece "şimdi topla, sonra çöz" saldırılarına karşı kor https://erenulutas.com/sayi/2026-07-09/#928ce170a3d4 928ce170a3d4 Thu, 09 Jul 2026 08:00:00 +0000 AWS Architecture Blog Veri pipeline'ları genelde basit betikler olarak başlar. Büyüdükçe dönüşüm mantığını kopyalarsın ve küçük bir değişiklik birden çok iş akışına çığ gibi yayılır. Dönüşüm mantığını betikler arasında kopyalayıp değiştirmek, ölçekte yönetilemez iş akışları üretir. Daha sinsi bir sonuç da var: her pipeline'ın ne yaptığını takip etmek zorlaşır çünkü iş akışının niyeti kodun içine gömülüdür. Bu görünürlük eksikliği, özellikle sağlık, finans ve yaşam bilimleri gibi düzenlemeye tabi alanlarda yönetişimi zorlaştırır. Önerilen desen spesifikasyon-güdümlü kompozisyon: iş akışının niyetini işleme mantığınd https://erenulutas.com/sayi/2026-07-09/#85c988187048 85c988187048 Thu, 09 Jul 2026 08:00:00 +0000 Google Research SensorFM, giyilebilir sağlık verisi için bir temel model (foundation model). Beş milyon kişiden gelen bir trilyon dakikadan fazla sensör verisiyle önceden eğitilmiş. Model boyutu ile veriyi birlikte ölçekleyerek insan fizyolojisinin genel amaçlı bir temsilini öğreniyor ve bu temsil 35 farklı sağlık tahmin görevine aktarılabiliyor. Yaklaşımın farkı şu: etiketli veriyle görev görev eğitmek yerine, etiketsiz giyilebilir veriden nüfus ölçeğinde doğrudan öğreniyor. Sonuç, az etiketle uyarlanabilen ve eksik veriyi doldurabilen bir temsil. Veri kümesi 100'den fazla ülkeden, Eylül 2024 – Eylül 2025 ar